Đổi mới công tác trưng bày trưng bày triển lãm tại Bảo tàng tỉnh Sơn La

ĐỔI MỚI CÔNG TÁC TRƯNG BÀY TRƯNG BÀY TRIỂN LÃM TẠI BẢO TÀNG TỈNH SƠN LA

Trưng bày là phần quan trọng thể hiện kết quả của các khâu công tác của bảo tàng. Chất lượng công tác trưng bày của một bảo tàng sẽ quyết định tính hấp dẫn, thu hút được khách tham quan, sự quan tâm của công chúng đối với bảo tàng.

Hiện nay, Bảo tàng tỉnh Sơn La bên cạnh việc tổ chức trưng bày cố định còn tổ chức các cuộc triển lãm chuyên đề theo các sự kiện lịch sử, nhân các ngày lễ, dịp kỉ niệm lớn của đất nước, địa phương hay của nhân vật lịch sử,... Tuy nhiên, trong thời đại bùng nổ của công nghệ thông tin, nhu cầu thưởng thức văn hóa của công chúng ngày càng cao, cần đòi hỏi bảo tàng phải thay đổi các phương pháp trưng bày cũ, tích cực đối mới hình thức và nội dung trưng bày theo hướng hiện đại, nhằm đáp ứng được nhu cầu khách tham quan.

Nhận thức rõ được tầm quan trọng trong công tác trưng bày, trong những năm gần đây Bảo tàng tỉnh Sơn La đã đổi mới công tác trưng bày từ lựa chọn tên cho triển lãm, tập trung trí tuệ xây dựng đề cương, đầu tư thiết kế mỹ thuật, thi công:

+ Đổi mới phương pháp đặt tên cho triển lãm

Việc đặt tên cho triển lãm chuyên đề là việc làm đầu tiên, mang tính định hướng cho toàn bộ nội dung triển lãm, yêu cầu đáp ứng được các tiêu chí: ngắn gọn, súc tích, mang tính khái quát nội dung triển lãm chuyên đề muốn giới thiệu và đặc biệt gây ấn tượng, hấp dẫn, thu hút khách tham quan.

+ Đổi mới phương pháp xây dựng nội dung đề cương triển lãm 

Đề cương được xây dựng thành các chủ đề lớn và triển khai theo các cấp độ khác nhau. Nội dung tập trung vào câu chuyện kể của nhân vật lịch sử về một sự kiện, một giai đoạn hoặc một tư liệu, hiện vật giá trị đặc sắc cần trưng bày. Hình thức, bố cục được gắn với nội dung trưng bày, tư liệu trưng bày được sắp xếp linh hoạt, đảm bảo thông thoáng, dễ nhìn, dễ hiểu, có điểm nhấn để thu hút người xem.

+ Đổi mới phương pháp thiết kế maket trưng bày

Đổi mới phương pháp thiết kế maket trưng bày. Maket trưng bày triển lãm được thiết kế bám sát theo đề cương được phê duyệt, sử dụng trên phần mềm đồ họa 3D, 4D, để thể hiện ý tưởng trưng bày theo từng nội dung cụ thể. Giải pháp trưng bày in phoocmech hoặc thiết kế kiểu trần thả tạo sự thanh thoát cho không gian trưng bày.

Màu sắc lựa chọn trưng bày phù hợp theo nội dung từng phần trong trưng bày. Màu sắc được sử dụng linh hoạt, kết hợp với việc sử dụng ánh sáng để làm nổi bật hiện vật và câu chuyện nhân vật.

+ Đổi mới việc xây dựng, lựa chọn tư liệu, hình ảnh, hiện vật trưng bày:

- Lựa chọn tư liệu, hình ảnh bám sát theo ý tưởng, kế hoạch, đề cương, chủ đề, thông điệp của triển lãm. Lưu ý tư liệu cần lựa chọn chắt lọc, tiêu biểu, nổi bật cho sự kiện lịch sử hoặc chủ đề của trưng bày.

- Hiện vật trưng bày phải tiêu biểu, có câu chuyện gắn với nhân chứng lịch sử hoặc thể hiện được văn hóa đặc trưng của dân tộc. Số lượng hiện vật nên từ 2- 4 hiện vật trong một tủ kính (ưu tiên hiện vật gốc).

- Đối với cán bộ được giao nhiệm vụ luôn trách nhiệm, tận tụy, nhiệt huyết với công việc, chủ động sáng tạo để đổi mới nột dung, ý tưởng trưng bày, nhằm đáp ứng nhu cầu hưởng thụ và xu thế trưng bày mới hiện nay. 

Trong năm những năm gần đây Bảo tàng tỉnh Sơn La đã tổ chức và áp dụng sự đổi mới trong công tác trưng bày như chuyên đề “Bác Hồ với nhân dân các dân tộc Sơn La”; “Sơn La thời kỳ Tiền sử  và Sơ sử”; “Bài ca vỡ đất”, “Hồi ức Điện Biên”…

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai và thực hiện công tác trưng bày còn gặp một số khó khăn:

+ Thứ nhất: Việc xây dựng ý tưởng cần đầu tư nhiều thời gian để đầu tư, nghiên cứu, chắt lọc thông tin dữ liệu.

+ Thứ hai: Nhu cầu thưởng thức văn hoá tại Bảo tàng ngày càng cao, việc ứng dụng công nghệ hiện đại, công nghệ ánh sáng vào trưng bày là điều cần thiết. Tuy nhiên, nguồn kinh phí cấp cho các cuộc trưng bày theo chỉ tiêu hằng năm thì không cao (ngân sách chỉ cấp đủ để trưng bày triển lãm, không đáp ứng được trưng bày chuyên đề cố định tại Bảo tàng), vì vậy chưa thực hiện được tối đa ý tưởng thiết kế.

+ Thứ ba: Do lịch sử để lại, nhiều tư liệu, hiện vật đang lưu giữ trong kho bảo tàng chưa đầy đủ thông tin, thiếu nguồn tư liệu nên khi thực hiện các trưng bày chuyên đề việc xây dựng câu chuyện sâu sắc cho tư liệu hiện vật chưa có nhiều để khai thác. Vì vậy, khi xây dựng nội dung cho trưng bày phải mất nhiều thời gian để nghiên cứu, khảo sát, điều tra, phỏng vấn, quay phim, ghi âm các nhân vật liên quan đến chủ đề trưng bày.

+ Thứ tư: Bảo tàng tỉnh không có biên chế hoạ sỹ thiết kế trưng bày, chỉ có 01 viên chức phụ trách Công nghệ thông tin làm kiêm thiết kế của Bảo tàng nên có những cuộc trưng bày không thể đáp ứng kịp tiến độ.

Nhằm phát huy thế mạnh, khắc phục khó khăn, một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng trong công tác trưng bày trong thời gian tới:

Một là: Tiếp tục tranh thủ sự ủng hộ, quan tâm, tạo điều kiện của các cấp lãnh đạo, trực tiếp là Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch.

Hai là: Ngay từ khâu sưu tầm, cán bộ sưu tầm cần xây dựng câu chuyện, cơ sở dữ liệu cho các hiện vật, nhân vật phỏng vấn chi tiết, cụ thể, sâu sắc để ứng dụng, áp dụng trong việc tổ chức trưng bày. Nhằm rút ngắn thời gian nghiên cứu, xây dựng nội dung.

Ba là: Đề nghị lãnh đạo đơn vị tạo điều kiện cho cán bộ trưng bày, cán bộ thiết kế được tham gia các lớp tập huấn, đào tạo, bồi dưỡng để xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác trưng bày, công tác thiết kế. Đào tạo thêm cán bộ làm công tác thiết kế.

Bốn là: Tạo điều kiện cho cán bộ được tham quan, học tập kinh nghiệm về công tác trưng bày tại các bảo tàng lớn ở Trung ương. Bản thân mỗi cán bộ chuyên môn cần nâng cao tinh thần tự học, tự nhiên nghiên để nâng cao trình độ và năng lực công tác. Thay đổi tư duy, phương pháp làm việc, thường xuyên cập nhật các xu thế trưng bày mới hiện nay.

Năm là: Đề nghị các đồng chí lãnh đạo Sở, các phòng ban chuyên môn của Sở quan tâm về kinh phí cho các trưng bày cố định lâu dài tại Bảo tàng, ngoài kinh phí triển lãm phục vụ nhiệm vụ chính trị theo chủ tiêu kế hoạch giao.

 Lê Thị Liên - Phòng Nghiệp vụ Bảo tồn - Bảo tàng